Jimena Urretavizcayak, Deustuko Unibertsitateko alumni eta A&O Shearman-eko bazkideak, Europak bizi duen uneaz, geopolitikak finantza sektorean duen eraginaz eta kontinentearen etorkizuna baldintzatuko duten erronkez gogoeta egin du.
Europa une erabakigarrian dago. Ameriketako Estatu Batuen eta Txinaren arteko lehia, Ukrainako gerra, autonomia estrategikoari buruzko eztabaida eta eskala irabazteko beharra kontinenteak taula globalean duen rola birdefinitzen ari dira. A&O Shearmanen bazkide gisa duen esperientzia abiapuntu hartuta, Jimena Urretavizcayak hurbiletik jarraitzen die aldaketa horiek enpresetan eta finantza sektorean izaten ari diren eraginei. Elkarrizketa honetan, bere ibilbideaz hitz egin digu, Europaren etorkizunaz, eta Deusto Alumniren sareak gaur eman dezakeenaz.
— Jimena, ideia bakarrean laburbildu behar izango bazenu Deustuko Unibertsitatean ikasle zinen garaietatik gelditu zaizuna eta gaur egun ere baliagarri zaizuna, zer izango litzateke?
Bi ideia aipatuko nituzke. Batetik, pentsatzeko modua. Zuzenbideko ikasketek, Deustun behintzat, burua egituratzen dizute eta sen juridikoa ematen dizute. Pentsatzeko eta arazoak aztertzeko modu hori funtsezkoa da gerora bai zure bizitza profesionalean, egiten duzuna eginda ere, bai zure bizitza pertsonalean. Finantza munduan aritzen naiz (finantzaketa sindikatuak, titulizazioak, zor jaulkipenak); gai horiek, bere horretan, ez dira karreran lantzen (ez nik ikasi nuenean, ez orain), baina Deustun ikasi nuen guztiak lagundu dit arriskuak aztertzeko eta estaltzeko modu jakin bat garatzen, eta hori da, hain zuzen ere, ni bezalako abokatu transakzional baten funtsezko egitekoa. Gainera, aztergai ditudan eragiketetako askok nazioarteko osagaia izan ohi dute, eta, horregatik, “sen” hori are garrantzitsuagoa da, gerta baitaiteke gaietako asko Espainiako zuzenbidekoak bakarrik ez izatea.
Eta, bestetik, jendea. Unibertsitatean egin nituen lagunak ondoan izan ditut nire bizitza osoan. Gutako bakoitzak bere ibilbidea eta bizitza izan ditu (karrerak hori ere ematen dizut, zabala eta malgua delako), baina beti harreman bikaina izan dugu. Aurten 25 urte dira karrera amaitu genuela, eta ospatzeko, bidaia bat antolatu dugu. Ikaskideez gain, irakasleak eta karreran zehar bidelagun izan dugun lantalde osoa ere aipatzekoa da, ikasle bakoitzaren garapenarekiko konpromisoz eta kalitate handiz lan egiten dute. Horrek guztiak Deustuko ikasle guztiok partekatzen dugun kide izatearen eta harrotasunaren sentimenduan laguntzen du.
— Abokatu gazte askok lortu nahi dute A&O Shearman bezalako bulego bateko bazkide izatera iristea. Zer azpimarratuko zenuke zure ibilbidean, horraino iristeko?
Bulego batean karrera egitea faktore askoren mende dago. Niri dagokidanez, gogor egin behar izan nuen lan (all-nighterrak edo gaupasak barne). Horretaz gainera, funtsezkoak dira merkataritza harremanak, barnean eta kanpoan konfiantza sortzeko gai izatea, eta baita nork bere buruarengan sinestea ere.
Erabakigarria izan zen, halaber, une zailetan konpromisoari eustea eta nire buruarekiko eta balioekiko leiala izatea. Nire profila beti oso nazioartekoa izateak (Erasmus programa aprobetxatu nuen karrerako 3. maila Leuvenen egiteko) lagundu zidan lotura asko egiten eta enpresan ere ongi moldatzen (enpresak ia 50 bulego ditu 29 herrialdetan).
Baina lanean arrakasta edukitzea kanpoko faktoreen araberakoa ere bada, hala nola enpresaren garapena, merkatuan eta ekonomian bizi den unea, edo arauketa (hainbat sektoretan, bereziki). Horregatik guztiagatik, gazteei gogoraraziko nieke, bazkide izatea helburu bat bada ere, ez dela bakarra, eta oso ibilbide arrakastatsua izan dezaketela horretara iritsi gabe.
Bestalde, bazkide izatea ez da bidearen amaiera, ezta gutxiago ere. Lortzen duzunean, berriro hasten da dena, eta zure rola eta lana errotik aldatzen dira. Bazkide zarenean, enpresaren arduradun bihurtzen zara (zure saileko arduradun izateaz gainera). A&O Shearman Madriden, zehazki, orain 200 profesional baino gehiago gara, eta bulegoaren hazkundea izugarria izan da. Garapen eta hazkunde horren protagonistetako bat izateaz harro nago; bereziki, gure banku eta finantza saila Espainiako onenetakoa da. Beraz, abokatu gazteren batek arlo horretan interesa badu, badaki non nagoen.
— Asko hitz egiten da gainbeheran dagoen Europari buruz, baina, aldi berean, gune egonkorra izaten jarraitzen du, erakargarria eta eragin globalekoa. Ideia bakar batekin geratu beharko bazenu, zure ustez Europa nola egongo litzateke, krisian… edo eraldaketan?
Europak metamorfosi geopolitiko bati egin behar dio aurre: agertokia izugarri aldatu da eta Europak bere izaera berraztertu behar du, baina sorrerako eta funtsezko printzipioak alde batera utzi gabe.
Zerbait egin behar dugu agonia motel hau eteteko. Draghi Txostenak, hainbestetan aipatu izan denak, bidea zehaztu zuen 2024an, eta azken gertaerek erakutsi dute gainbehera saihesteko bizkorrago egin behar dela lan.
Kezkatzeko moduko datu asko daude; nolanahi ere, garrantzitsua da gure indarguneak ere gogoratzea. Talentu paregabea dugu, kapital pribatuko funts handi bat (nahiz eta ez dugun lortzen maximizatzea), kontinente mailan 440 milioi kontsumitzaile baino gehiagoko merkatu bakarra, esparru juridiko egonkorra eta aurreikusgarria, Zuzenbide Estatua eta munduan parerik ez duen merkatuko ekonomia soziala, 23 milioi enpresak baino gehiagok osatua.
Hala ere, azken bi hamarkadetan (eta lehenago) Europa ez da gai izan beste ekonomia handi batzuen erritmoan hazteko, produktibitatearen hazkundearen aldeak ez direlako gutxitzen eta berrikuntzan atzean geratzen ari delako.
Horregatik, tinko erantzun behar dugu, eta, aldi berean, barne koherentziari eusteko gai izan behar dugu. Ez da egiteko erraza; esango nuke Europak iratzartze deseroso baina beharrezko bati egin behar diola aurre.
— Ameriketako Estatu Batuen eta Txinaren arteko lehia eta Ukrainako gerra ezaugarri dituen ingurune honetan, zein da orain Europaren benetako eginkizuna? Zenbateraino da errealista “autonomia estrategikoaz” hitz egitea?
Autonomia estrategikoa behar existentziala da Europarentzat, eta oraindik bide luzea dago hori lortzeko. Gure hazkundearen oinarrian zeuden hiru baldintzak desagertu egin dira: alde askotako merkataritza egonkorra, Errusiako energia merkearen eskuragarritasuna eta Ameriketako Estatu Batuen babesa.
Europak mendekotasun handia du hainbat eremutan. Txinatik dator Europar Batasunaren teknologia garbirako eta defentsarako funtsezkoak diren lur arraro astunen % 100. Dolarraren inguruan ardaztutako finantza azpiegitura behar du Europar Batasunak mugaz gaindiko ordainketak egiteko eta finantzaketarako. Europako enpresen % 6k baino ez dute adierazi beren hornidura katean bi hornitzaile mailatik gorako ikusgarritasuna dutela, eta hori «ezagutzaren paradoxa» bat da, Europako arduradun politikoak elkarren arteko mendekotasunen aurrean itsutzen baititu. Aldi berean, Europako inportazioen % 40 inguru ordezkatzeko zailak diren hornitzaileen kopuru txiki batetik datoz, eta Europar Batasuna ez dago inportazio horien erdien jatorrizko herrialdeekin estrategikoki lerrokatuta.
Egia da urratsak ematen ari direla; baina Draghi Txostenaren 383 gomendioen % 11,2 baino ez ziren erabat ezarri argitaratu eta urtebetera. Ez dut uste ezkorrak izan behar dugunik; nabarmena da, ordea, neurriak ezartzeko erritmoa handitu behar dela.
— Nola ari dira eragiten aldaketa geopolitiko horiek finantza sektorean eta, oro har, enpresetan? Zer arrisku dira gaur kezkagarrienak eta zer aukera ari dira azaleratzen?
Aldaketa geopolitikoek testuinguruko faktore izateari utzi diote, eta zuzenean baldintzatzen dituzte Europako enpresen emaitza kontuak. 2026ko energia krisiak, Irango gerrak larriagotuta, agerian uzten du Europak hidrokarburoekiko duen mendekotasun iraunkorra. Europar Batasunak BPGaren urtebete baino gehiagoko hazkundea galdu du berregituraketa energetikoan (Errusiako gasa Europako inportazioen % 45 zen).
Nire sektoreari buruz ari garela, finantza munduan arrisku nagusietako bat, eta, aldi berean, aukeretako bat, finantza zatikatzea da. Benetako Banku Batasunik eta kapital merkatu integraturik ez egoteak kapitalaren kostua garestitzen du, Ameriketako Estatu Batuekin alderatuta, eta berrikuntzaren finantzaketa zailtzen du. Europar Batasuneko etxeen aurrezki tasa Ameriketako Estatu Batuetakoena baino % 65 handiagoa izanik ere, Europako finantza sektoreak ez ditu aurrezki horiek efizientziaz bideratzen. Hainbat datu eta analisi daude, baina urtero, Europako aurrezkietatik 300.000 milioi euro inbertitzen dira Batasunetik kanpoko merkatuetan.
Arauketan (edo, hobeto esanda, desarauketan) eta finantza hezkuntzan lan egin behar dugu.
— Aldatzen ari den guztiarekin —geopolitika, arauketa, teknologia—, zure ustez Zuzenbideko zein arlok irabaziko dute pisu handiagoa datozen urteetan? Nora begiratu beharko lukete orain hasten direnek?
Galdera hori egunero egiten diogu geure buruari munduko bulego guztietan lanean ari garenok. Aurrean dugun aldaketa handiena (lanbide guztietan bezala) Adimen Artifiziala da. Ez dakigu nola eragingo dion gure lanbideari, ematen ditugun zerbitzuei, gure lana baloratzeko moduari eta fakturatzeko moduari. Nik, behintzat, ez dut erantzunik horretarako, nahiz eta sarritan galdetzen diodan neure buruari.
Nabarmena da zenbait sektore giltzarri izango direla datozen urteetan, gaur egungo egoera geopolitikoa ikusita.
Alde batetik, ikusten ari gara Europako defentsa industria «urrezko aro» bat bizitzen ari dela. Industria honen inguruko guztia (lege babesa barne) oso garrantzitsua izango da. Ideia bat izateko, 27 estatu kideek 343.000 milioi euro gastatu zituzten defentsan 2024an (% 19ko igoera, 2023arekin alderatuta), eta zifra hori 381.000 milioira igo zen 2025ean (+% 11). 202az geroztik, % 63ko hazkunde metatua adierazten du horrek.
Funtsezko beste sektore bat energia trantsizioa izango da. Bulegoan Energien eta Azpiegituren inguruko nazioarteok arlo bat dugu, sektore horren inguruko aholkularitza eskaintzen du. Datozen urteetan, arlo horrek hazten jarraituko du.
— Gaur egun horrelako ingurune aldakor batera jauzi egiteko prestatzen ari diren alumniengan eta ikasleengan pentsatuta, zer aholku emango zenieke ingurune horri aurre egiteko?
Jakin-min handia izatea eta jakin-min hori inoiz ez galtzea. José Saramagok zioen bezala, zahartzaroa jakin-mina galtzen denean hasten da. Nik esango nuke hobe dela inoiz ez galtzea. Agertoki global aldakor honetan, erne egon behar dugu gure inguruan gertatzen ari diren aldaketen aurrean. Gauzak beste modu batera egiteko kezka izan, gauza berriak ikasteko kezka. Funtsezko ezaugarria iruditzen zait pertsona guztientzat, baina are gehiago abokatu batentzat.
Eta jakin-min horrek berarekin dakar malguak izatea profesional eta pertsona bezala. Karrera egiten hasi nintzenean, nire asmoen artean ez zegoen Madrilen bizitzea eta nazioarteko bulego bateko bazkide izatea. Bidea zoragarria izan da (batzuetan gogorra ere bai), asko eman dit eta asko gozatu dut.
— Zure ustez, zer ekarpen egin dezake Deusto Alumniren sareak gaur egungo nazioarteko testuinguru lehiakor horretan mugitzeko orduan?
Makinek inoiz ezin izango dituzte harreman pertsonalak ordezkatu (hala espero dut, behintzat). Eta hori eskaintzen dizu Deusto Alumnik, antzeko ibilbidea (hezkuntzakoa, gutxienez) eta kezkak dituzten pertsonekin harremanetan jarraitu ahal izatea. Ikaskide eta irakasleekin berriro topo egitea.
Galdeketa azkarra
- Beti itzultzeko moduko Europako leku bat: Europako edozein hiri izan daiteke, eta Getxo beti izango da nire etxea.
- Europa gaur ulertzeko gomendatuko zenukeen liburu bat: La idea de Europa (George Steinor).
- Gaur egun Europa definitzeko hitz bat: Inflexio puntua.
- Inoiz galdu behar ez genukeen balio europarra: Humanismoa.
