EAJren EBBko presidentea Deustuko Unibertsitateko ikasle eta irakasle izan zen. Bertara itzuli zen, alumni komunitatearekin politikaz, akordioez, lidergoaz eta Euskadiren etorkizunaz hitz egiteko, hauteskunde agertoki berri baten lehen egunetan.
Hurrengo titularrari begira bizi gara, hurrengo krisiari begira, hurrengo larrialdiari begira. Baina, testuinguru horretan, posible al da begiak altxatu eta epe luzera pentsatzea?
Galdera hori abiapuntu hartuta, Unibertsitateak urriaren 8an, osteguna, Aitor Esteban hartu zuen alumni komunitatearen NOW topaketan, Bilboko campusean, ehun bat lagun bertan zirela.
Estebanentzat ez zen edonolako bisita izan: ikasle eta irakasle izan zen unibertsitatera itzuli zen. Eta une berezi batean, gainera: astearen hasieran deitu ziren hauteskunde orokorrak azaroaren 29rako.
Eba Gaminde alumnia eta Deustoko irakaslea aritu zen Estebanekin solasean. Gamindek ongi baino hobeki ezagutzen du elkarrizketatuak Deustorekin duen lotura. Estebanen ikaslea izan zen eta, urte batzuk geroago, haren semeetako baten irakaslea.
Deustora itzultzea
Orainari buruz hitz egin aurretik, solaskideak atzera begira jarri ziren.
Estebanek Zuzenbidea ikasi zuen Deuston, eta urte batzuk igarota, ikasgeletara itzuli zen, Konstituzio Zuzenbideko irakasle. Zer geratzen da urte haietatik? Orduan ikasitakoak arrastorik utzi al du gaur zuk politika ulertzeko, negoziatzeko edo erabakiak hartzeko moduan?
«Irakaskuntzak apaldu egiten zaitu, ideiak antolatzen laguntzen dizu, elementu guztiak xehatzen ahalegintzera eramaten zaitu, ikasleek errazago uler ditzaten»
Jatorrira itzultzeko modu bat ere bazen, ezinbestean orainak baldintzatuko duen elkarrizketa bati ekin aurretik.
Ikusmira zabala, epe laburretan
Topaketaren izenburua ez zen kasualitatea izan.
Espainiako Kongresuan bi hamarkada baino gehiago aritu ondoren, Estebanek negoziazioak, gobernu aldaketak, krisiak eta gaurkotasunak baldintzatutako uneak bizi izan ditu. Ibilbide horretan oinarrituta, politikatik harago doan galdera bati buruz hausnartu zuen: nola bereizi presazkoa dena eta benetan garrantzitsua dena.
Jarduera politikoak gertakarien aurrean erreakzionatzea eskatzen du etengabe, nahiz eta ia denborarik ez izan horien ondorioak aztertzeko. Horren aurrean, funtsezkotzat jotzen du pentsatzeko, agertokiak aztertzeko eta eguneroko premietatik harago doazen helburuak definitzeko espazioak gordetzea.
Solasaldian, datozen urteetan Euskadin garrantzia izango duten gai nagusietako batzuk ere jorratu ziren: autogobernua, estatutu berri bati buruzko eztabaida eta euskal gizarteak berak izandako aldaketak.
«Akordioa ixten ez badugu ere, orain arte aurreratu dugun guztiak alderdi bakoitzarentzat konpromiso bat izan beharko luke, hutsetik ez garela hasiko esan ahal izateko. Dagoeneko zerbait eraiki dugu»
Akordioak lortzeko ofizioa
Aitor Estebanen ibilbide politikoaren ezaugarri bat aukeratzekotan, berak bezala pentsatzen ez dutenekin negoziatzeko duen gaitasuna izango litzateke. Zeregin horrek besteen jarrerak entzutea, ulertzea eta elkarguneak bilatzea eskatzen du, norberaren uste sendoak bazterrean utzi gabe.
«Arazoak ez dira konponezinak. Dena pertsonen araberakoa da», adierazi zuen.
Estebanen ustez, gakoa alderdi bakoitzaren mugak ezagutzea da eta, hortik abiatuta, bakoitzari zerbait lortzeko aukera emango dion espazio bat aurkitzea. Hala ere, akordio bat lortzeak ez du nahitaez esan nahi norberaren printzipioei uko egitea.
Hausnarketa bereziki egokia da hori, aldatu berri zen agertoki politiko batean.
Hauteskundeak, laster
Hauteskunde orokorrak azaroaren 29rako deitzeak ezinbestean ekarri zuen gaurkotasuna solasaldira.
Aste gutxi barru hasiko den hauteskunde kanpainari begira, Estebanek EAJk Madrilen bete nahi duen zereginaz hitz egin zuen eta azpimarratu zuen alderdiak ez duela ez PPren eta ez PSOEren «makulu» bihurtu nahi. Horrekin zer esan nahi duen ere argitu zuen:
«Guk ez dugu hori nahi. Alderdi gisa, programa zabala dugula uste dugu, Euskadiren egoera kontuan hartzen duena eremu guztietan»
Elkarrizketa ez zen hauteskunde egoerara mugatu. Topaketaren espirituari leial, ikusmira zabalez, hauteskundeen ondoren gerta daitekeenaz, behar izango diren akordioez eta, polarizazio politikoa gero eta handiagoa den garai hauetan, elkar ulertzeko espazioak eraikitzeko beharraz ere hitz egin zen.
Espainiako Kongresuan negoziatzen bi hamarkada baino gehiagoko esperientzia du Estebanek, eta, ikuspegi horretatik, elkarrizketa akordioak lortzeko funtsezko tresna dela nabarmendu zuen. Gainera, gogorarazi zuen «garrantzitsuena dela bi aldeek dutela zer irabazi».
Ildo horretatik, penatu egiten du Espainiako politikan amore ematea errespetua galtzea dela eta akordioetara iristea ahula izatea dela uste izateak.
Gizartea ere aldatu egin da
Urte hauetan guztietan, ez da politika bakarrik aldatu. Politikarekin erlazionatzeko modua ere aldatu egin da.
Belaunaldi berriek, sare sozialek eta informazioa kontsumitzeko modu berriek Estebanek bere ibilbidea hasi zuenean nekez irudika zezakeen eremu bateraino eraman zuten elkarrizketa: EAJ TikToken.
TikTok eta antzeko kanalak irekitzeak herritarrengana hurbiltzeko ahalegin hori islatzen du, nahiz eta Estebanek aitortzen duen formatu horietan zaila dela gai konplexuak azaltzea.
«Kontua ez da soilik plataforma berrietan egotea, baizik eta publiko desberdinekin konektatzeko aukera ematen duten komunikazio moduak aurkitzea, eztabaidaren sakontasunari uko egin gabe»
Hogei urtek aldatzen dutena
Aitor Estebanen aurpegi ez hain instituzionala ezagutzeko aukera ere izan zen Topaketan. Eta Deustotik kanpo nekez bizi daitekeen une horietako bat izan genuen.
Eba Gamindek gogoratu zuen Estebanen ikasle izan zela, eta urte batzuk geroago, Estebanen semearen irakasle izan zela. Galdera saihestezina zen: semea Zuzenbidea ikastera bultzatu zuen edo bere bidea askatasunez aukeratzen utzi zion?
Estebanek azaldu zuen beti iruditu izan zaiola garrantzitsua pertsona bakoitzak gustuko duena eta interesa pizten diona aurkitzea. Semeak Zuzenbidea hautatu zuenean, aukera ona zela iruditu zitzaion, «gizartearen eta bizitzaren ikuspegi zabala» ematen duelako eta askotariko irtenbide profesionaletarako ateak irekitzen dituelako. Prestakuntza hori, bere hitzetan, «aterki moduko bat» da; hortik abiatuta, bakoitzak bere bidea aurkitu behar du.
Euskadi hogei urte barru
Solasaldia hasi zen lekuan amaitu zen, ikusmira zabalduz.
Une batez atzean geratu ziren azaroaren 29ko hauteskundeak, negoziazioak eta hurrengo titularraren premia.
Azken galderak bi hamarkada aurrera eraman zuen Aitor Esteban: hogei urte barru atzera begiratzen dugunean, gizarte bezala zer eraikitzeko gai izan ginela esatea gustatuko litzaizuke?
«Benetako Europa batua ikusi nahiko nuke. Zazpi lurraldek osatutako Euskal Herria ikusi nahiko nuke, eta Europan ordezkaritza duena. Eta halaber, benetan euskara herri honetako komunikazio hizkuntza nagusia izatea nahiko nuke»
Gero, elkarrizketak beste modu batean jarraitu zuen. Topaketari amaiera emateko, koktel bat izan zen Unibertsitateko klaustroan.
Deustora itzultzeak orainari buruz hitz egiteko aukera eman zigun, baina, batez ere, gero eta ezohikoagoa den zerbait egiteko balio izan zuen: une batez gelditu, begiak altxatu eta epe luzera pentsatu.
