Deusto ez da bere horretan oinordetzan uzten: berritu egiten da
115 ikasle lehenengoz ikasgeletara sartu zirenetik 140 urte igaro direnean, Deustok beste ikasturte bati hasiera eman dio. Aurten, 12.500 ikasle baino gehiago izango dira ikasgela horietan, eta guztiok, baita Unibertsitatea aspaldi utzi genuenok ere, galdera bati erantzun beharko genioke: Nolako Deusto utzi nahi diegu atzetik datozenei?
Paraninfoa beteta zegoen. Irailaren 24a zen, baina ez zen edonolako ikasturte hasiera. Deustok 140 urte betetzen zituen.
Lehen lerroan, irakasleak, agintariak eta unibertsitateko elkarteko ordezkariak. Eta ekitaldiaren buru, eraikin hori bera beste leku batetik ongi ezagutzen zuen norbait: Imanol Pradales lehendakaria, Unibertsitate honetako ikasle eta irakasle ohia.
Haren ondoan, Juan José Etxeberria SJ errektorea eta Arturo Sosa SJ Jesusen Lagundiko aita jenerala eta Unibertsitateko kantzilerra.
Agintarien hitzak, memoria akademikoa, ikasturte hasierako hitzaldia, protokoloa. Baina, adi egonez gero, urteurren baten ospakizunaz harago doan ideia bat:
140 urtek ez dute askorako balio, atzera begiratzeko bakarrik bada.
Jaso genuena. Utzi genuena
Errektoreak ongi baino hobeto laburtu zuen urteurren honek esan nahi duena:
«Unibertsitate bat ezin dugu hartu herentzia itxi bat izango balitz bezala. Belaunaldi bakoitzak bere egin behar du, berritu eta atzetik datozenei eman».
Deuston ikasi genuenontzat, zaila da hitz horiek inolako oroitzapenik ez sortzea.
Bakoitzak Unibertsitate desberdin bat ezagutu genuen. Duela bost urtekoa, hogei urtekoa, berrogei urtekoa… Karrerak, irakasleak, eraikinak eta ikasteko modua ere aldatu egin ziren.
Eta gu ere aldatu egin ginen.
Egun batean Deustoko atea lehen aldiz zeharkatu zuen ikaslea gero lanean hasi zen, enpresaz aldatu zen, familia bat osatu zuen, atzerrira joan zen, proiektu berriei ekin zien, erratu egin zen, berriro hasi zen, inongo programa akademikotan ez zeuden gauzak ikasi zituen.
Guk gure bidea egiten genuen bitartean, Deustok ere berea egiten jarraitu du.
Horregatik, 140 urte betetzea ez da Unibertsitatea zer izan zen gogoratzea bakarrik. Aukera paregabea da geure buruari galdetzeko unibertsitateak zer utzi duen gugan eta nolako harremana izan nahi dugun orain berarekin.
Deustotik geratzen zaiguna
Unibertsitateko gauza batzuk azkar samar ahazten ditugu.
Azterketen datak. Ezinbestekoak ziruditen apunteak. Irakasgairen baten eduki zehatza. Baita une hartan gure eguneroko bizitzaren parte zirenen izenak ere.
Beste gauza batzuk, bitxia bada ere, hobeto ulertzen ditugu urteekin.
Arturo Sosa aita jeneralak hasierako hitzaldian adierazi zuen Unibertsitatearen eginkizuna ez dela ezagutzak transmititzea bakarrik, geure buruari hainbat gairi buruzko galderak egiten irakastea ere bada: egiari buruzko galderak, Unibertsitateko ezagutzaren hartzaile diren pertsonei buruzkoak eta errealitateari begiratzeko sakontasunari buruzkoak.
Agian, ikasle ginenean, ez genuen horrela esango. Baina askok horren zantzuren bat aurkituko dugu gure esperientzian.
Ideia bat defendatzen ikastea, baina baita kontrakoa entzuten ikastea ere. Lehenengo erantzuna ontzat ez ematen ikastea. Gure erabakiek zer ondorio dituzten galdetzen ikastea. Beste modu batera pentsatzen duten pertsonekin lan egiten ikastea. Zerbaiti buruz asko jakiteak ez duela nahitaez ulertzen dela esan nahi ikastea.
Gero, bizitza profesionala iritsi zen.
Eta horrekin batera, apunteen laguntzarik gabe erabakiak hartu behar izatea: lanpostu bat onartzea edo uztea, lantalde bat zuzentzea, porrotari aurre egitea, lanbidez aldatzea, proiektu berri bati ekitea, beste pertsona batzuk zaintzea, erabaki zailak hartzea edo ikasle ginela existitzen ez ziren teknologietara egokitzea.
Une horietan, beste esanahi bat hartzen dute Unibertsitatean ikasitako gauza batzuek.
Sosak aita Adolfo Nicolásek erabili ohi zuen adierazpen bat berreskuratu zuen: «azalkeriaren globalizazioa». Gaur egun erabateko zentzua du ohartarazpen horrek, inoiz baino informazio gehiago, erantzun gehiago eta abiadura handiagoa dugun garai honetan.
Horren aurrean, beste zerbait aldarrikatu zuen, nahiko erraza: gelditu, pentsatu eta bereiztea.
Agian, hori izan daiteke Deustok jada ikasle ez garenoi eskain diezagukeen gauzetako bat.
Ez dira erantzunak, nahitaez.
Batzuetan, geure buruari galdera onak egiteko leku bat besterik ez dugu behar.
Imanol Pradales: Deustora itzultzea, beste leku batetik
Berezia izan zen.
Imanol Pradalesek Deuston ikasi zuen, Zientzia Politikoetako eta Soziologiako doktoregoa eskuratu zuen bertan eta gure klaustroko irakaslea izan zen. Irailaren 24an, Paraninfora itzuli zen, lehendakari dela, ikasturteari hasiera emateko.
«Emozioaz» eta «ohoreaz» hitz egin zuen.
Bere presentziak milaka ikasle ohirekin gertatzen den zerbait irudikatzeko aukera ere ematen du, nahiz eta hain ikusgarria ez izan: Deustotik ateratzen garenean eta, aurrerago, bertara itzultzen garenean ez gara berdinak.
Pradalesek ezagutzaz eta talentuaz hitz egin zuen nagusiki.
Euskadik, gogorarazi zuen, «ez du aparteko baliabide edo aberastasunik». Aldea «ezagutzan eta talentuan» dago eta, horrekin batera, pertsona erdigunean jartzen duen tradizioan. Horregatik, hezkuntzaren bikaintasuna eta gizarte aldaketari erantzuteko eta talentua lantzeko gai izango den unibertsitate sistema eskatu zituen.
Bizitzea egokitu zaigun munduari ere begiratu zion: adimen artifiziala, polarizazioa, klima aldaketa, migrazioak, desberdinkeria berriak, demokraziatik urruntzea…
Errealitate horren aurrean, unibertsitateen ahotsa gehiago entzutea eskatu zuen, «humanismoaren ikuspegia eguneratzeko» eta «iparrorratz morala finkatzeko».
Eta, San Agustin aipatuz, gaur egun ia kultur joeren kontrakoa dirudien hitz bat aldarrikatu zuen: bereizkuntza.
Erantzun aurretik, pentsatzea. Bereiztea. Denbora hartzea.
Ez dago gaizki ikasturte baten hasierako mezu gisa. Ezta gurea aspaldi amaitu genuenontzat ere.
Nolako Deusto aurkituko genuke gaur itzuliko bagina?
Ziur aski, gauza asko ezagunak gertatuko litzaizkiguke.
Eta beste batzuek harritu egingo gintuzkete.
115 → 12.500 ikasle baino gehiago
Deustok 1886an ireki zituen ateak, 115 ikasle zituen lehen ikasturte hartan. Gaur egun 12.500 ikasle baino gehiago ditu, eta horietatik % 10 inguru beste herrialde batzuetakoak dira.
50 herrialde
Gaur, Bilboko eta Donostiako ikasgelak gutako askok ezagutu genituenak baino askoz ere nazioartekoagoak dira.
3.549 ikasle berri
Hasi ziren graduko, masterreko eta doktoregoko ikasketetan azken ikasturtean.
1.341 ikaslek du beka
Unibertsitateak 2,6 milioi euro baino gehiago bideratu zituen beka propioetara.
300 ikerketa proiektu
Eta 600 artikulu zientifiko inguru ikasturtean zehar.
Bi alumni belaunaldi berri
Medikuntzako eta Erizaintzako lehen promozioek gradua bukatu dute.
2025-2026ko Memoriatik ateratako zenbakiak dira. Baina, batera hartuta, beste zerbait ere kontatzen digute:
Deusto ez zen utzi genuen bezala geratu.
Aldatu egin da, mundua ere aldatu egin delako. Eta horrela jarraituko du.
Deustora itzultzea. Ikasteko ere bai
Denbora luzez, Unibertsitatearekin genuen harremanak nahiko ibilbide argia zuen: Unibertsitatera iritsi, ikasi, gradua eskuratu eta irten.
Gaur egun, urrats horien arteko mugak lausoagoak dira.
Eta agian horregatik, 2027-2032 Plan Estrategiko berriak alumniekin lotura estua duen ideia bat jasotzen du: Unibertsitateak denbora luzeagoan izan nahi du gure bidelagun.
Titulua behin lortzen da. Baina ikasteari ez diogu inoiz uzten.
Lanbideak aldatu egiten dira, teknologia berriak agertzen dira, ezagutza batzuek baliagarri izateari uzten diote eta gure ibilbidearen une jakin batzuetan ia hutsetik ikasi behar izaten dugu berriro.
Deustok bizitzan zeharreko prestakuntza indartu nahi du, eta ateak are gehiago zabaldu nahi dizkie ezagutzak eguneratu, ibilbidea aldatu edo duela urte batzuk mahai gainean ere ez zeuden aldaketak ulertu behar dituzten profesionalei.
Nazioarteko dimentsioa ere areagotu nahi du, Unibertsitatean sartzeko zailtasunak dituztenentzako bekak eta aukerak indartu eta ikerketa gure garaiko erronka handietara bideratu, hala nola osasunera, trantsizio ekologikora, bizikidetza demokratikora, justizia sozialera edo teknologiaren erabilera arduratsura.
Interesgarriena da ikasle ohi asko ari garela dagoeneko arlo horietan lanean.
Enpresa, ospitale, ikastetxe, administrazio, bulego, gizarte erakunde, unibertsitate, zentro teknologiko edo proiektu propioetan.
Hori izan daiteke Deusto 140 geroago zer den ulertzeko beste modu bat: ez da ikasle garaian hartu gintuen lekua bakarrik, berriro bertara itzultzeko ateak zabaltzen dizkigu.
Elkar ikusteko.
Esperientzia partekatzeko.
Eta ikasten jarraitzeko.
Unibertsitatearen ibilbidea amaitzeko zorian egon zen
140 urte ospatzeak aurrera begiratzeko aukera ematen du, lehenago beste batzuek gure erakundeak bizirik jarraitzea ahalbidetu zutelako.
Pradalesek oso ezaguna ez den pasarte bat gogoratu zuen.
1937an, Gerra Zibilaren garaian, Jesús María Leizaolak esku hartu behar izan zuen Unibertsitatearen eraikina suntsi ez zezaten.
Hurbilagoko oroitzapenik ere izan zen.
Paraninfoak azken ikasturtean hildako unibertsitateko elkarteko kideak gogoratu zituen, bereziki, José María Guibert SJ, Deustuko Unibertsitateko errektore izan zena 2013 eta 2023 urteen artean.
Aita Arturo Sosak Unibertsitate Jesuiten Nazioarteko Elkarteari (IAJU) eman zion bultzada nabarmendu zuen.
Izan ere, 140 urteren buruan, datu eta zenbaki askoz hitz egin daiteke.
Baina, batez ere, pertsonez hitz egin beharko genuke.
Eta orain, 2032ra begira
Errektoreak aurrera begira jarri gintuen, 2032ra begira.
«2032ra iristen garenean, ez da nahikoa izango proiektuen berri ematea. Geure buruari galdetu beharko diogu ea pertsonei bidelaguntza hobea eman diegun, ea gure ezagutzak gizarte erronkei erantzuten lagundu duen eta ea Deustok sakontasun eta eskuzabaltasun handiagoz egin duen bere zerbitzua».
Eta azken neurri bat utzi zuen 140 urte hauek merezi izan duten jakiteko:
«Hori da erakunde bizi baten neurria: ez betetzen dituen urteak, eraikitzeko gai den etorkizuna baizik».
Urteurren hori Alumnitik begiratzeko modu egokia ere bada hori.
Izan ere, gutako inor ez da Deustoko atea lehen aldiz zeharkatu zuen ikasle hura.
Orduz geroztik, lan egin dugu, aldatu egin gara, ikasi egin dugu, asmatu egin dugu, okertu egin gara eta, askotan, berriro hasi behar izan dugu.
Deusto ere bai.
Ikasturte honetan, 140 urteurrena ospatzeko aukera ugari izango ditugu. Campusera itzultzeko, beste alumni batzuekin topo egiteko, berriro ikasgela batean sartzeko edo utzi genuenaz bestelakoa den unibertsitate bat ezagutzeko.
Baina ziur aski ospakizunik interesgarriena beste bat izango da.
Ondoren datorrenaren parte izaten jarraitzen dugula sentitzea.
Deusto ez dugulako bukatutako zerbaiten gisara jasotzen.
Belaunaldi bakoitzak bere egiten du.
Eta gero, hurrengoari ematen dio.
Beste 140 urte ospa ditzagula.
