Bruselan, non networking-a trukerako txanpona den, Deustoko Chapterra ez da klub sozial bat: atzerriratuaren bakardadearen aurkako ezkutu bat da eta anbizioz iristen denarentzat tranpolin bat. Hiri hau gupidagabea izan daiteke: hiru hizkuntza menderatzea, erakundeen hizkuntza ulertzea eta 12 orduko lanaldiak jasatea eskatzen dizu, zure bizitza soziala lankideekin afaltzera mugatzen dela ikusten duzun bitartean. Hor markatu behar du Deustok aldea, kontua ez baita ekitaldiak antolatzea bakarrik, baizik eta benetako laguntza sare bat sortzea.
Erantzukizunaren deskargua
Artikulu honetako iritziak, izartxoz (*) markatutako galderetakoak barne, pertsonalak dira, eta ez dute zertan Europako Batzordearen jarrera ofiziala ordezkatu.*
Guillermo, has gaitezen jatorritik. Deustuko Unibertsitatean igarotako denbora ideia edo ikaskuntza batean laburbildu beharko bazenu, zein izango litzateke?
Konpas morala ez da apaingarri bat: aldaketa bultzatzen duen motorra da. Deuston balantzeak aztertzen, prozesu industrialak diseinatzen eta bikaintasun teknikoak guztion onerako ez bada zentzurik ez duela ikasi nuen. Gaur egun, 450 milioi europarri eragiten dieten erabakietan laguntzen dudanean, aire garraioaren deskarbonizazioan edo kontinenteko zeruen modernizazioan, Bilbon landutako iparrorratz batekin egiten dut: Pertsonen bizitza hobetzen du? Laguntzen du gure enpresen lehiakortasunean? Batasuna eta bere etorkizuna indartzen ditu? Unibertsitateak erakutsi zidan Europa ez dela merkatu bat, kontratu sozial bat baizik. Eta kontratu horrek epe motza iraunkortasunaren mesedetan sakrifikatzea eskatzen du, indibidualismoa kohesioaren mesedetan. Deustok tresnak eta etika eman zizkidan ondo erabiltzeko.
Zure karrerak Bruselara eraman zaitu, Europako erabakigune nagusietako batera. Nolakoa izan zen Deustotik Bruselan lanean amaitu arteko bide hori?
Brusela ez zen helmuga izan, baizik eta ikuspegi baten ondorio logiko bat: etorkizuna nola eraikitzen den ulertzea eta zer egin aldaketek iraun dezaten. 12 urterekin, Espainiako trantsizioari buruzko liburuak irensten nituen, gure aitona-amonek eta gure gurasoek hausturari buruzko elkarrizketa nola aukeratu zuten liluratuta bainengoen. 2008an Barack Obamaren hautaketa izan zen nire belaunaldi-klik-a: lider batek slogan bat baikortasun bihurtu zezakeela ikusi nuen, “yes, we can”, bere unerik txarrenetan lider bat behar zuen gizarte bat elektrifikatzen zuen indar bihurtu zezakeela ikusi nuen. Baina Europak, erakundeen labirintoarekin eta botere isilarekin, are gehiago erakartzen ninduen: hemen erabakitzen dira Bilboko gure bizitza arautzen duten lege gehienak, metro bat eman ziguten funtsetatik hasi eta teknikaren abangoardiara, Zorrotzaurre biziberritzera doazenetatik eta arnasten dudan airea garbitzen duten edo finantza-sistema gure hazkundeari eusteko moduan dagoela ziurtatzen diguten arauetaraino. Nire anbizioak Deustuko Unibertsitatetik College of Europera eraman ninduen, eta han ikasi nuen EB ez dela soilik arauak ematen dituen makina bat, aurpegi humanoa duen geopolitika bat baizik. Zortea izan nuen Frankfurteko Europako Banku Zentralean bi urtez lan egin ahal izan nuelako. Han ulertu nuen finantza-egonkortasuna eta diru-politika, eguneroko bizitzatik oso serio eta urrun daudenak, gure etorkizuna eraldatzen duten inbertsioak sortzeko oinarria direla. 2022an Batzordera iritsi nintzenean, negoziazio politiko handia nuen mahai gainean: abiazioaren deskarbonizazioa. Zerbaitek esan zidan, beti egon nahi izan nuen lekura iritsia nintzela. Nire saltsan nengoen. Ideien, eztabaidaren, ulertzearen, negoziazioaren eta estrategiaren iturrian. Berehala jakin hura zela nire lekua.
Brusela oso hiri berezia da, Europako erakundeak, enpresak, nazioarteko erakundeak eta mundu osoko profesionalak elkarrekin bizi diren tokia. Nola deskribatuko zenuke ingurune horretako eguneroko lana? (*)
Europa sortzen den tailerra da Brusela, eta hemen ez dute balio ez norberekoikeriek ez hitzerdiek. Imajina ezazue areto bat 27 ministrorekin, bakoitza bere lehentasunekin: batek bere ikatza babestu nahi du, beste batek anbizio klimatikoa eskatzen du eta beste batek eskatzen du politiken kostuek ez dezatela ekarri bere lurraldearen deskonexioa. Batzordean egiten dudan lana ez da beti ideia guztiak izatea edo inposatzea, baizik eta ideia bakoitzaren indarguneak aitortzea, akordioak ehuntzea, eta estatu kide guztiei, enpresei eta herritarrei entzutea. Arrakasta ez dago arrazoi izatearen mende, baizik eta eremu komun bat aurkitzearen mende, non denek irabaziko duten edo gutxienez, non inork ez duen funtsezkoena galduko. Hemen datuekin negoziatzen da, baina baita kafe bat hartu eta pazientziarekin ere. Ikusi dut erregelamendu bateko artikulu bat erabat alda daitekeela arratsaldeko 7etatik goizeko 5etara bitartean. Batzordea ez da ohiko botere betearazlea: integraziorantz doan Europaren gidaria eta bideratzailea da. Eta horrek umiltasuna eskatzen du. Batzuetan, konpromiso inperfektu bat gaur egun, bost urte barru edo sekula gertatuko ez den akordio perfektu bat baino hobea dela onartzea eskatzen du. Izan ere, azken batean, jokoan dagoena ez dira arauak, bizitzak baizik: lantegira joateko tren moderno bat behar duen langilea, teknologia berrietan inbertitu ahal izateko dirulaguntzen menpe dagoen nekazaria, edo industria garbi eta seguru batean enplegu baten bila dabilen gaztea. Lanaldiak luzeak izaten dira, eta ezin duzu deskonektatu, negoziazioak abiadura handia har dezakeelako konturatu gabe.
Deusto Alumniren Bruselako chapterraren parte zara. Zure ustez, zer eginkizun izan dezake komunitate horrek hain hiri internazional eta zorrotz batean?
Bruselan, non networking-a trukerako txanpona den, Deustoko Chapterra ez da klub sozial bat: atzerriratuaren bakardadearen aurkako ezkutu bat da eta anbizioz iristen denarentzat tranpolin bat. Hiri hau gupidagabea izan daiteke: hiru hizkuntza menderatzea, erakundeen hizkuntza ulertzea eta 12 orduko lanaldiak jasatea eskatzen dizu, zure bizitza soziala lankideekin afaltzera mugatzen dela ikusten duzun bitartean. Hor markatu behar du Deustok aldea, kontua ez baita ekitaldiak antolatzea bakarrik, baizik eta benetako laguntza sare bat sortzea. Adibideak? Promozioko kide bat, Batzordean kontratazioaren labirintoa nola nabigatu azaltzen dizuna. Alumni senior bat, Parlamentuan bere sareko ateak irekitzen dizkizuna. Edo, besterik gabe, WhatsApp talde bat, non norbaitek etxebizitza bat partekatzen duen zure alokairu-kontratua amaitzen denean. Izan ere, azkenean, batzen gaituena ez da izenburua, balioak baizik; ahaleginaren etika, xehetasunekiko arreta, eta talentuak karrera batean eskalatzeko baino zerbait gehiagorako balio behar duelako uste sendoa.
Zer ekimen edo topaketa mota ari da bultzatzen chapterra, eta zer balio ematen die han bizi diren edo lan egiten duten Deustoko ikasle ohiei?
Bruselako Chapterrak potentzial izugarria du, eta oraindik ustiatu egin behar dugu. Ezagutzak eta esperientziak partekatzeko ditugun gaiei buruzko hitzaldietatik hasita, agian. Ekitaldi gehiago antola ditzakegu elkarrekin Euskal Herriko edo Espainiako beste unibertsitate batzuekin, gure sarea zabaltzeko, baina betiere hurbiltasunaren eta etikaren DNA horri eutsiz. Aholkularitza egituratuak bultzatu beharko lirateke, alumniak funtsezko postuetan daudela –ez Batzordean bakarrik, baita lobby, GKE eta enpresetan ere–, Brusela ez baita erakundeak dauden hiria soilik: ekosistema bat da. Baliabide praktikoen banku bat ere sor liteke (Europako CVetarako txantiloiak edo hirian lehen hilabeteetan nabigatzeko moduari buruzko gidak), baita sektore publikora jauzi egin nahi duten baina nola egin ez dakitenentzako berariazko tailerrak ere. Eta, batez ere, alde humanoa indartu beharko litzateke: etorri berrientzako sistema bat, topaketa informalak kafetegietan –ez bakarrik ekitaldi formalak– eta alumnien datu base bat ere bai, dei bat edo kafe bat bezalako gauza errazekin laguntzeko. Balioa ez dago egiten dugun horretan, baizik eta elkarrekin lor genezakeenean: Bruselan inor ez dadila bakarrik sentitu, eta Deustuko Unibertsitateko talentuak beti izan dezala laguntza puntu bat.
Bruselan bizitzeak esan nahi du Europako erabakien erdigunetik eta kontinentea zeharkatzen duten eztabaida handietatik oso gertu egotea. Nola deskribatuko zenuke Europa gaur egun bizitzen ari den unea? (*)
2026a erritmo frenetikoarekin hasi da, neurri handi batean, Europar Batasunaren aliatu batek munduko egonkortasunaren bermatzaile izateko gogoa galdu duela dirudielako. Zalantzazko mundu honetan, Batasunak zer nahi duen onartu eta atzean utzi behar du profil baxua eta irabazteko gogoz irten behar da mundu zabalera. Egonkortasuna, ekitatea eta indarra proiektatu behar ditugu, baita arauetan oinarritutako ordenarekin dugun konpromisoa ere. Geure buruarengan sinetsi behar dugu, eta ez diogu jaramonik egin behar aldaketaren bidean oztopoak jarri nahi dituen zaratari eta lohiari. Europa arre edo so egiteko unean dago. Ukrainako inbasioak ikasgai argia utzi digu: inozentzia estrategikoa historia da. Europaren erasotzaileak oso gertu daude, eta batzuetan badirudi barruan ere baditugula. Horregatik, ez da nahikoa zuzenbide estatuaren, giza eskubideen eta ongizate estatuaren kontinentea izatea; bidea prestatu behar dugu lortzea hainbeste kostatu zitzaizkigun eskubideak auzitan jar ez daitezen presio ekonomikoagatik. Horretarako, gure lana etorkizuna gaurko eguna baino zerbait hobea izatea lortzea izan behar da.
Azken urteotan gero eta gehiago hitz egiten da lurralde-subiranotasunaz, autonomia estrategikoaz edo defentsa eta segurtasun europarraz, baita Europaren eta Estatu Batuen arteko harremanaren birdefinizioaz ere. Zenbateraino daude eztabaida horiek presente Bruselako egunerokoan? (*)
Zalantzarik gabe, egon badaude. Politikek zentzua izan behar dute eta bete egin behar dute diseinatu genitueneko funtzioa. Zerbait ez badoa aurreikusitakoaren arabera, badaude mekanismoak arauak eguneratzeko eta norabidea zuzentzeko. Batasunean baditugu mekanismoak ezarrita gure arauek haietatik nahi duguna ematen digutela ziurtatzeko. Baina Europar Batasunak 2050era arteko plan bat dauka gure industria, gure energia, gure sareak erabat eraldatzeko. Abiazioaren kasuan, subiranotasun energetikoa abiaziorako erregai jasangarriekin (SAF) mugituko da. Europako Erregelamendu bati esker, autonomia estrategikoa enplegu, berrikuntza eta lidergo global nola bihurtu daitekeen eta nola bihurtu behar den erakusten dugu. SAFak Europak mendekotasun energetikoko hamarkadei ematen dien erantzuna dira. Gure hegazkinak elikatzen dituen kerosenoaren % 90 baino gehiago EBtik kanpo dator; Errusia da hornitzaileetako bat. Gaur egun, ReFuelEU Aviation Araudiak eskatzen du salgai jartzen diren erregaien % 2 SAF izatea. Eta kuota hori % 6ra igoko da 2030ean eta % 70era 2050ean. Gutxi dela eman dezake, baina gogoratu behar da Batasuna aitzindaria izan zela mundu mailan erregai garbien merkatua sortzen, eta gaur egun kontsumitzen den SAF gehiena airelinea europarrek kontsumitzen dutela, Europan. Hau ez da ekologismo inozoa, geopolitika adimenduna da. Politika horiek 250.000 lanpostu baino gehiago sortuko dituzte, hemen Europan. Ez da huskeria. Eta 27ei lagunduko die zuzenbide estatuarekiko konpromiso zalantzagarria duten herrialdeen mende gero eta gutxiago egoten. Hemen ekoitzitako SAF litro bakoitza erregimen autoritarioak finantzatzen dituen litro bat gutxiago da, gure industrian enplegu bat gehiago da eta lidergo teknologikorako urrats bat da. Europak ez du soilik Parisko Akordioa betetzen: lehiarako abantaila bihurtzen du. Beste batzuek iragana diruz laguntzen duten bitartean, guk etorkizunerako bidea markatzen dugu. Beldurrik gabeko etorkizuna, norabidea eta erritmoa markatzeko ilusioarekin.
Bruselan izandako esperientziaren ondoren, eta Europaren bilakaera ikusita, nola irudikatzen duzu Europako proiektuaren etorkizuna datozen urteetan? (*)
Oraingoz asko dut ikasteko Bruselan. Bi esparru zirraragarri bezain konplexutan lan egin dut: abiazioko erregai jasangarrietan eta aireko nabigazioan. Bi kasuetan, zorte handia izan dut, nigan konfiantza izan duen eta laguntzeko ahalmena, gogoa eta ilusioa nigan ikusi dituen nagusi bat izan dudalako. Energia asko geratzen zait Europako demokraziaren alde lanean jarraitzeko. Alderik ahulena beti babestu behar duten arauetan oinarritua. Garai hauetan, garrantzitsua da gogoratzea norentzat egiten ditugun legeak, inor atzean ez geratzeko lagundu dezaten, Europa indartsu, autonomo eta solidario baten ikuspegia dugulako. Argi dago Europa bere eskualderik ahulena bezain indartsua izango dela. Horregatik da hain garrantzitsua, adibidez, kohesio-politika, estatu kide aurreratuenek Europako aurrekontuari egindako ekarpena pozarren ordaintzea ahalbidetzen baitu. Epe laburreko ikuspegi berekoien aurrean, oso ondo daki errepideak eta aireportuak hobetzeko edo beste Estatu batean tren-flota berritzeko inbertitzen den euro bakoitzak enplegu gehiago, inbertsio gehiago eta guztiontzako aberastasun gehiago dakarrela. Maila politikoan norabidea ez da aldatu behar. Enpresek eta herritarrek egonkortasuna behar dugu erabakiak hartzeko eta gure bizitza antolatzeko, eta are gehiago milioi askoko inbertsioei buruz hitz egiten ari garenean. Eta egonkortasun poloa Brusela da Europar Batasunarentzat. Erresistentziarik badago? Jakina, eta beti daude, aldaketak egin behar direnean. Batzuk kontrola lagatzeko beldur dira, beste batzuk pribilegioak galtzeko beldur dira; horrela, batzuek presioa egiten dute saihestezinak diren aldaketak atzeratzeko, eta beste batzuek ahal duten guztia egingo dute anbizioaren eta denen ongiaren aurrean statu quo-a babesteko. Baina Bruselan ikasi dugu subiranotasuna ez dela deklaratzen, subiranotasuna legeekin, inbertsioekin eta aliantzekin eraikitzen dela. Edo trantsizioaren buru gara, edo atzeratuta geratzeak dakarren prezioa ordainduko dugu: mendekotasuna, desindustrializazioa eta eragina galtzea. Aldi berean, mezua argia da: Batasun hobea egiteko, denok egin behar ditugu etxeko lanak etxean lehendabizi. Batzordearen ustez, horrek esan nahi du sakon egiaztatu behar dugula ea ditugun arauak nolabait sinplifikatu daitezkeen, legegintzako helburua kostu txikiagoarekin betetzeko. Horregatik, Komisarioen Elkargo honen mandatuetako bat arlo bakoitza sinplifikatzea da, hain zuzen ere. Badugu albiste on bat: norabidea argi dugu, Europar Batasuna goitik behera aldatzea, eskualde bakoitzeko azken muturreraino.
